قبل از قرارداد طراحی سایت، این ۷ سؤال را بپرسید
بیشتر دردسرهای طراحی سایت بعد از امضای قرارداد شروع نمی‌شود؛ از همان جلسه اول شروع می‌شود، وقتی سؤال‌های درست پرسیده نشده‌اند. سایتی که دیر تحویل شد، هزینه‌ای که وسط کار اضافه شد، یا دامنه‌ای که به نام شرکت طراح ثبت شده بود، معمولاً با یک سؤال ساده قبل از قرارداد قابل پیشگیری بود. در این مقاله هفت سؤالی را می‌گوییم که قبل از امضای قرارداد با هر شرکتی، حتی ما، باید بپرسید، و اینکه جواب خوب و جواب نگران‌کننده هر کدام چه شکلی است.
۱. نمونه‌کار واقعی، با نام مشتری، دارید؟
نمونه‌کار اولین و ساده‌ترین راه سنجیدن یک شرکت است، به شرطی که واقعی باشد. تصویر چند سایت زیبا بدون نام و آدرس چیزی را ثابت نمی‌کند؛ ممکن است قالب آماده باشد یا اصلاً کار آن شرکت نباشد.
- جواب خوب: نام کسب‌وکار، شهر و آدرس سایت را می‌گوید و اجازه می‌دهد خودتان سایت را باز کنید و ببینید.
- نشانه خطر: فقط تصویر نشان می‌دهد، نام مشتری را «محرمانه» می‌داند یا همه نمونه‌ها شبیه هم هستند.
یک قدم جلوتر هم بروید: بپرسید در کسب‌وکاری شبیه شما تجربه دارند یا نه. فروشگاه اینترنتی با سایت یک مطب یا یک کارخانه نیازهای متفاوتی دارد. اگر بتوانید با یکی از مشتری‌های قبلی صحبت کنید، چیزهایی می‌شنوید که در هیچ نمونه‌کاری دیده نمی‌شود. نمونه‌کارهای ما را با نام مشتری و شهر در صفحه نمونه‌کارها می‌بینید.
۲. دقیقاً چه چیزی تحویل می‌گیرم؟
«یک سایت شرکتی» یا «یک فروشگاه کامل» شرح کار نیست. بیشترین اختلاف‌ها بین کارفرما و شرکت طراح سر همین است: چیزی که شما در ذهن داشتید با چیزی که آن‌ها قیمت داده بودند یکی نبود. قبل از قرارداد بخواهید شرح خدمات مکتوب شود:
- چه صفحه‌هایی ساخته می‌شود؛ مثل خانه، درباره ما، خدمات، نمونه‌کار، تماس و وبلاگ.
- چه امکاناتی دارد؛ مثل فرم تماس، درگاه پرداخت، روش‌های ارسال، نوبت‌دهی یا پنل کاربری.
- محتوا (متن و عکس) را چه کسی آماده می‌کند و اگر شرکت طراح، با چه هزینه‌ای.
- کارهای اختیاری مثل زبان دوم، طراحی لوگو یا تولید محتوا جزو قیمت هست یا نه.
هر امکانی که در این فهرست نیست، بعداً می‌تواند هزینه اضافه داشته باشد. پس اگر چیزی برایتان مهم است، همین حالا اسمش را در قرارداد ببینید. برای اینکه بدانید هر کدام از این‌ها چقدر روی قیمت اثر دارد، مقاله هزینه طراحی سایت در مازندران در سال ۱۴۰۵ را بخوانید.
۳. طراحی اختصاصی است یا قالب آماده؟
این سؤال بیشترین اثر را روی قیمت و کیفیت دارد، و بیشترین ابهام را هم. خیلی از پیشنهادهای ارزان در واقع یک قالب آماده هستند که لوگو و رنگشان عوض شده است. قالب آماده لزوماً بد نیست، ولی باید بدانید چه چیزی می‌خرید: سایتی شبیه صدها سایت دیگر، معمولاً پر از امکاناتی که استفاده نمی‌شوند و سرعت را پایین می‌آورند.
سؤال دوم در همین بخش: طرح صفحات را قبل از برنامه‌نویسی می‌بینم؟ در روند درست، اول طرح صفحات آماده می‌شود، شما نظر می‌دهید و بعد برنامه‌نویسی شروع می‌شود. اگر اولین چیزی که می‌بینید سایت تمام‌شده باشد، هر تغییری گران‌تر و دیرتر انجام می‌شود. همین‌جا بپرسید چند نوبت اصلاح طرح در قیمت هست و تغییرات بیشتر چطور حساب می‌شود (پایین‌تر در بندهایی که جا می‌افتند بیشتر گفته‌ایم).
اگر هنوز نمی‌دانید سایتتان باید با وردپرس ساخته شود یا برنامه‌نویسی اختصاصی، مقاله وردپرس یا برنامه‌نویسی اختصاصی را قبل از جلسه بخوانید تا بدانید چه بپرسید.
۴. دامنه، هاست و دسترسی‌ها به نام چه کسی است؟
این مهم‌ترین سؤال این فهرست است و کمتر از همه پرسیده می‌شود. اگر دامنه به نام شرکت طراح ثبت شود یا رمز هاست و پنل فقط دست آن‌ها باشد، عملاً سایت شما گروگان است: اگر روزی بخواهید شرکت را عوض کنید یا آن شرکت دیگر نباشد، ممکن است سایت و حتی آدرسی که مشتری‌ها می‌شناسند را از دست بدهید.
- دامنه: به نام خود شما یا کسب‌وکارتان ثبت شود و اطلاعات ورود به پنل ثبت دامنه را داشته باشید.
- هاست یا سرور: حساب کاربری به نام شما باشد؛ نه زیرمجموعه‌ای از حساب شرکت طراح.
- دسترسی‌ها: رمز مدیر سایت، هاست و ایمیل‌ها در پایان کار تحویل شما شود.
- کد: در سایت اختصاصی (برنامه‌نویسی) بپرسید سورس‌کد کامل تحویل می‌شود یا نه.
ما همه این‌ها را به نام خود کارفرما ثبت می‌کنیم و در سایت اختصاصی، سورس‌کد کامل هم تحویل می‌شود. هر شرکتی که این را بپذیرد، از کار خودش مطمئن است.
۵. زمان تحویل و مراحل پرداخت چطور است؟
«زود آماده می‌شود» زمان تحویل نیست. از شرکت بخواهید زمان تحویل را برای هر مرحله بنویسد: طراحی، برنامه‌نویسی، تست و تحویل. برای مقایسه، سایت شرکتی معمولاً ۳ تا ۴ هفته، فروشگاه اینترنتی ۴ تا ۶ هفته و سایت اختصاصی از ۱۰ هفته زمان می‌برد. عددی خیلی کمتر از این یعنی احتمالاً قالب آماده در کار است.
یادتان باشد بخشی از تأخیرها از طرف کارفرماست؛ مثل دیر رسیدن متن‌ها و عکس‌ها یا طول کشیدن تأیید طرح. قرارداد خوب هر دو طرف را مشخص می‌کند: شرکت چه زمانی چه چیزی تحویل می‌دهد و شما چه زمانی چه چیزی باید بفرستید.
درباره پرداخت هم شفاف بپرسید. پرداخت کل مبلغ در ابتدای کار، هیچ اهرمی برای شما باقی نمی‌گذارد. روش منطقی پرداخت مرحله‌ای است؛ یعنی هر بخش از مبلغ با پیشرفت کار پرداخت شود. پرداخت ما در ۳ مرحله و همراه با پیشرفت کار است و امکان پرداخت اقساطی هم هست.
۶. سئوی فنی، سرعت و نسخه موبایل جزو کار است؟
سایت زیبایی که دیر باز شود یا گوگل آن را درست نفهمد، مشتری نمی‌آورد. بیشتر بازدیدکننده‌های سایت‌های محلی با گوشی وارد می‌شوند، پس نسخه موبایل باید از اول جزو طراحی باشد، نه چیزی که آخر کار «درستش می‌کنیم». این موارد را بپرسید:
- سایت روی موبایل جداگانه طراحی و تست می‌شود؟
- سئوی فنی، یعنی عنوان و توضیحات صفحه‌ها، آدرس‌های درست، نقشه سایت و سرعت، جزو کار است؟
- SSL (همان قفل کنار آدرس سایت) و اتصال دامنه با کیست؟
- سئوی کامل، یعنی تولید محتوا و لینک‌سازی، جزو قیمت است یا خدمت جداست؟
فرق «سئوی فنی» با «سئوی کامل» را بدانید. سئوی فنی پایه‌ای است که هر سایت باید با آن تحویل شود. سئوی کامل کار ماهانه و ادامه‌دار است و معمولاً جدا قیمت داده می‌شود. اگر شرکتی برای سئو «رتبه اول گوگل» را تضمین کرد، با احتیاط جلو بروید؛ هیچ‌کس نمی‌تواند رتبه گوگل را تضمین کند.
۷. بعد از تحویل، پشتیبانی شامل چه چیزی است؟
سایت بعد از تحویل تازه شروع کارش است. ممکن است مشکلی پیش بیاید، افزونه‌ای نیاز به به‌روزرسانی داشته باشد یا بخواهید محصولی اضافه کنید. سؤال «پشتیبانی دارید؟» کافی نیست؛ جوابش همیشه «بله» است. دقیق‌تر بپرسید:
- پشتیبانی رایگان تا چه مدت است و بعد از آن چه هزینه‌ای دارد؟
- بکاپ گرفته می‌شود؟ هر چند وقت یک بار و کجا نگهداری می‌شود؟
- به‌روزرسانی‌های امنیتی با کیست؟
- کار با پنل مدیریت آموزش داده می‌شود؟
- اگر مشکلی پیش بیاید، با چه کسی و از چه راهی تماس می‌گیرم؟
اینجا آدرس دفتر شرکت هم اهمیت پیدا می‌کند. شرکتی که دفتر واقعی و آدرس مشخص دارد، فردا هم پیدا می‌شود. ما ۱۲ ماه پشتیبانی رایگان با بکاپ و به‌روزرسانی امنیتی می‌دهیم و بعد از آن ادامه پشتیبانی اختیاری است و سالانه ۲۰٪ تعرفه همان سال هزینه دارد. دفترمان هم در آمل، بلوار طبرسی است؛ هر وقت خواستید سر بزنید.
بندهایی که بیشتر از همه جا می‌افتند
جواب هفت سؤال بالا معمولاً در جلسه گفته می‌شود. ولی چند بند هست که تا روز اختلاف کسی به آن فکر نمی‌کند و در بیشتر قراردادهای طراحی سایت یا نیست یا خیلی کلی نوشته شده است:
- تعداد اصلاحات و تغییر شرح کار: چند نوبت اصلاح طرح در قیمت هست؟ اگر وسط کار امکان یا صفحه تازه‌ای خواستید، هزینه و زمانش چطور حساب می‌شود؟ بهتر است هر تغییر خارج از شرح خدمات، قبل از انجام، مکتوب و قیمت‌گذاری شود تا آخر کار با صورت‌حساب غیرمنتظره روبه‌رو نشوید.
- تأخیر در تحویل: اگر شرکت از زمان‌بندی عقب افتاد چه می‌شود؟ خیلی از قراردادها برای تأخیر شرکت هیچ پیامدی ندارند. بندی که برای هر هفته تأخیر از طرف شرکت (نه تأخیر ناشی از کارفرما) کسر مبلغ یا مهلت مشخص تعیین کند، تکلیف را روشن می‌کند.
- فسخ قرارداد: اگر یکی از طرفین وسط کار بخواهد قرارداد را تمام کند، تکلیف مبلغ پرداخت‌شده و کار انجام‌شده چیست؟ در پرداخت مرحله‌ای، منطقی است مبلغ مراحل تمام‌شده قطعی باشد و فایل‌ها و کدی که تا آن روز ساخته شده تحویل کارفرما شود.
- مالکیت طرح‌ها و فایل‌های طراحی: فقط دامنه و هاست مهم نیست. روشن کنید طرح نهایی، فایل‌های طراحی، تصاویر و متن‌هایی که برای شما ساخته شده بعد از تسویه مال کیست، و اینکه شرکت می‌تواند سایت را به‌عنوان نمونه‌کار نشان دهد یا نه.
- محرمانگی: اگر اطلاعات مشتری‌ها، قیمت‌ها یا فرایندهای داخلی‌تان را در اختیار شرکت می‌گذارید، یک بند ساده محرمانگی کافی است.
این‌ها توصیه حقوقی نیست؛ تجربه‌ای است از اختلاف‌هایی که بارها دیده‌ایم. در پروژه‌های بزرگ، بد نیست متن قرارداد را قبل از امضا یک حقوق‌دان هم ببیند.
چک‌لیست قرارداد طراحی سایت
جواب این سؤال‌ها باید در قرارداد بیاید، نه فقط در صحبت. قبل از امضا، این جدول را کنار قرارداد بگذارید و تیک بزنید:
| بند قرارداد | چه چیزی باید نوشته شود |
|---|---|
| شرح خدمات | فهرست صفحه‌ها و امکانات، و کارهایی که جزو قیمت نیست |
| نوع طراحی | اختصاصی یا قالب آماده |
| اصلاحات و تغییرات | تعداد نوبت‌های اصلاح طرح؛ روش قیمت‌گذاری تغییرات خارج از شرح خدمات |
| مالکیت | دامنه، هاست و دسترسی‌ها به نام کارفرما؛ مالکیت طرح‌ها و فایل‌ها؛ در سایت اختصاصی، سورس‌کد |
| زمان‌بندی | تاریخ هر مرحله و چیزهایی که کارفرما باید تا هر تاریخ بفرستد |
| تأخیر | پیامد تأخیر شرکت، جدا از تأخیرهای ناشی از کارفرما |
| پرداخت | مبلغ کل، مراحل پرداخت و شرط هر مرحله |
| فسخ | تکلیف مبلغ پرداخت‌شده و تحویل کار انجام‌شده اگر قرارداد نیمه‌کاره تمام شود |
| کیفیت فنی | نسخه موبایل، سئوی فنی، SSL |
| پشتیبانی | مدت پشتیبانی رایگان، بکاپ، به‌روزرسانی امنیتی و هزینه بعد از آن |
جمع‌بندی
انتخاب شرکت طراحی سایت با مقایسه قیمت‌ها شروع می‌شود، ولی نباید با آن تمام شود. این هفت سؤال کمک می‌کند بفهمید پشت هر قیمت دقیقاً چه چیزی هست: نمونه‌کار واقعی، شرح خدمات روشن، طراحی اختصاصی، مالکیت کامل، زمان‌بندی و پرداخت شفاف، کیفیت فنی و پشتیبانی واقعی. بعد هم مطمئن شوید بندهای اصلاحات، تأخیر و فسخ در قرارداد آمده است. همین سؤال‌ها را از ما هم بپرسید؛ جواب‌هایمان را در بخش «چطور شرکت انتخاب کنیم» صفحه طراحی سایت در مازندران گذاشته‌ایم، و اگر می‌خواهید حضوری بپرسید، با ما تماس بگیرید.
علی نیک زاد
کارشناس سئوی طراحی سایت مازندران؛ از سال ۱۳۹۹ در فروش، طراحی سایت وردپرس و سئو کار می‌کند و از تجربه‌های واقعی پروژه‌های تیم می‌نویسد. همه مقاله‌ها ←